Saturday, December 4, 2021
Home / Zdrowie  / Wstrząs anafilaktyczny – pierwsza pomoc

Wstrząs anafilaktyczny – pierwsza pomoc

Co robić w przypadku wstrząsu anafilkatycznego?

wstrząs anafilkatyczny pierwsza pomoc

Co robić w przypadku wstrząsu anafilaktycznego? Fot. Adobe Stock

Widok dziecka, które z minuty na minutę słabnie, powoduje panikę. Świadomość, że mam przy sobie lek, który może uratować życie mojego syna sprawia, że mogę spokojniej funkcjonować i czuć się bezpiecznie – mówi pani Dominika, mama pięcioletniego Piotrusia, który w wieku dwóch lat doznał wstrząsu anafilaktycznego po zjedzeniu lodów. Anafilaksja, ze względu na nieprzewidywalny charakter i stopień nasilenia objawów, należy do stanów nagłych, potencjalnie zagrażających życiu [1]. Dlatego osoby z grup ryzyka, a więc takie, u których wcześniej wystąpił wstrząs oraz osoby ze zdiagnozowaną alergią, powinny zawsze mieć przy sobie adrenalinę [2].

Wstrząs anafilaktyczny u dziecka (objawy) 

„Lęk o moje dziecko towarzyszył mi aż do momentu, kiedy usłyszałam, że wszystko będzie dobrze” – historią wstrząsu anafilaktycznego u syna, dzieli się jego mama:

„Piotruś jest alergikiem, od 12 tygodnia życia jest pod opieką poradni alergologicznej. W 2018 roku, kiedy synek miał dwa lata, wystąpiła u niego bardzo silna reakcja anafilaktyczna. Poszliśmy na lody, a ponieważ Piotr nie może jeść mleka i jajek, bo jest na nie uczulony, zamówiłam dla niego sorbet owocowy. Podczas jedzenia syn zaczął pokasływać, więc zabrałam mu lody. W samochodzie, w trakcie powrotu do domu Piotruś zaczął tracić z nami kontakt. Kiedy weszliśmy do domu zauważyłam, że jego ciało jest całe w czerwonej nasilającej się pokrzywce, zaczynał puchnąć, do tego stopnia, że spuchły mu nawet uszy. Syn był przerażony, zaczął wymiotować. Ja też byłam przestraszona, nie wiedziałam co się z nim dzieje. Widok dziecka, które z minuty na minutę słabnie, powoduje, że człowiek zaczyna panikować. Zadzwoniłam na pogotowie, usłyszałam, że może to być wstrząs anafilaktyczny. Wysłano do nas karetkę oraz kazano podać potrójną dawkę leku przeciwalergicznego, który Piotruś przyjmuje na co dzień. Lęk o moje dziecko towarzyszył mi aż do momentu, kiedy usłyszałam, że Piotrek z tego wyjdzie, że wszystko będzie dobrze. Wiedzieliśmy, że nas syn jest alergikiem, ale nigdy wcześniej nie mieliśmy do czynienia z tak poważną reakcją.”

Lek na wstrząs anafilaktyczny – adrenalina

„Tego co nas spotkało, czyli wstrząsu anafilaktycznego nie da się porównać z niczym innym. Od tamtej pory jestem bardzo wyczulona na bagatelizowanie alergii u dzieci. Gdyby nie bardzo szybka i sprawna pomoc, przyjazd karetki i wskazówki od pani dyspozytorki z pogotowia, to wszystko mogłoby się skończyć tragicznie. Po tym zdarzeniu dowiedzieliśmy się od lekarzy, ze Piotruś już zawsze musi mieć przy sobie adrenalinę i zostaliśmy przeszkoleni, w jaki sposób tej adrenaliny użyć. Od tej pory adrenalina nam towarzyszy. Jeśli jestem razem z synem, mam ją zawsze w torebce, jeśli Piotrek przebywa w przedszkolu, wtedy adrenalina zostaje w pomieszczeniu przedszkolnym. Panie nauczycielki z przedszkola także zostały przeszkolone, jak używać adrenaliny. To jest bardzo ważne żeby mieć świadomość, że jest coś, co może pomóc, po prostu uratować dziecku życie. To jest właśnie adrenalina. Świadomość, że mam przy sobie lek, który może nam pomóc, pozwala mi spokojniej funkcjonować i dzięki temu czuje się bezpiecznie. Rodzice muszą rozmawiać z lekarzami, prosić żeby wytłumaczyli na czym polega alergia dziecka i jak należy się zachować, jeśli wystąpi silna reakcja anafilaktyczna – mówi pani Dominika, mama pięcioletniego Piotrusia.”

Co to jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) to stan spowodowany nagłą ciężką reakcją alergiczną, którą trudno jest przewidzieć1. To sytuacja, która może zagrażać życiu, dlatego ważna jest szybka reakcja [3]. Na świecie częstość występowania anafilaksji wynosi od 50 do 112 epizodów na 100 000 osób każdego roku3. Osoby, które wcześniej nie wiedziały o alergii, są najbardziej narażone na zgon w wyniku wstrząsu anafilaktycznego, bo się go nie spodziewają i nie wiedzą jak zareagować [4].

Najczęstsza przyczyną wstrząsu anafilaktycznego jest spożycie pokarmów – stanowi bowiem 33% przypadków1. U dzieci pokarm wywołuje nawet do 85% przypadków anafilaksji! [1]. Kolejnym czynnikiem powodującym wstrząs są użądlenia owadów (19%) i leki (14%) [1].

Anafilaksja wpływa na układ oddechowy, skórę, układ sercowo-naczyniowy, układ pokarmowy i nerwowy. Objawy anafilaksji pojawiają się zwykle od kilku minut do kilku godzin od ekspozycji na czynnik wyzwalający [5].

Wstrząs anafilaktyczny – pierwsza pomoc

1. Należy przerwać ekspozycję na czynnik wyzwalający reakcję. W przypadku użądlenia przez pszczołę/osę należy właściwie usunąć żądło, tak aby nie dopuścić do przedostania się kolejnych porcji jadu do skóry.

2. Należy wezwać pomoc medyczną.

3. Trzeba ułożyć pacjenta w pozycji leżącej z uniesionymi kończynami, za wyjątkiem przypadków z dominującymi objawami niedrożności dróg oddechowych.

4. Jak najszybciej od wystąpienia objawów anafilaksji należy podać pacjentowi adrenalinę domięśniowo w zewnętrzną część uda.

5. Ważne jest utrzymywanie kontaktu słownego z pacjentem [5].

– Aktualne wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji wskazują, że jeżeli pierwsza dawka adrenaliny nie przynosi poprawy w ciągu 5 minut, to należy podać drugą6, dlatego dobrą praktyką jest posiadanie przy sobie dwóch opakowań. Rodzice, których wspieramy w naszej internetowej wiosce wsparcia mówią, że chociaż byli uprzedzeni przez lekarza, mieli przy sobie adrenalinę, wiedzieli kiedy i jak jej użyć, to gwałtowność i szybkość postępowania objawów powodowała ogromny stres i lęk o życie dziecka. Dlatego tak ważne jest, żeby każdy wiedział, że jeżeli osoba doświadczająca wstrząsu ma przy sobie adrenalinę, to każdy może ją podać i uratować jej życie. Nie trzeba mieć do tego wykształcenia medycznego – tłumaczą Agnieszka Panocka i Joanna Kuczyńska z Fundacji Allergia.

W razie jakichkolwiek wątpliwości należy porozmawiać ze swoim lekarzem, który na podstawie czynników ryzyka, indywidualnie oceni czy dana osoba powinna mieć adrenalinę zawsze przy sobie.

Opracowano na podstawie:

[1] Dinakar C. Anaphylaxis in children: current understanding and key issues in diagnosis and treatment. Curr Allergy Asthma Rep. 2012 Dec;12(6):641-9.

[2] Lieberman P, Nicklas RA, Oppenheimer J, Kemp SF, Lang DM, Bernstein DI, Bernstein JA, Burks AW, Feldweg AM, Fink JN, Greenberger PA, Golden DB, James JM, Kemp SF, Ledford DK, Lieberman P, Sheffer AL, Bernstein DI, Blessing-Moore J, Cox L, Khan DA, Lang D, Nicklas RA, Oppenheimer J, Portnoy JM, Randolph C, Schuller DE, Spector SL, Tilles S, Wallace D. The diagnosis and management of anaphylaxis practice parameter: 2010 update. J Allergy Clin Immunol. 2010 Sep;126(3):477-80.e1-42. Epub 2010 Aug 7. Erratum in: J Allergy Clin Immunol. 2010 Dec;126(6):1104. PMID: 20692689.

[3] Cardona V, Ansotegui IJ, Ebisawa M, El-Gamal Y, Fernandez Rivas M, Fineman S, Geller M, Gonzalez-Estrada A, Greenberger PA, Sanchez Borges M, Senna G, Sheikh A, Tanno LK, Thong BY, Turner PJ, Worm M. World allergy organization anaphylaxis guidance 2020. World Allergy Organ J. 2020 Oct 30;13(10):100472

[4] Prof. Marek Kulus, prezes Polskiego Towarzystwa Alergologicznego – wypowiedź dla: https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C88162%2Ceksperci-wstrzas-anafilaktyczny-nie-zawsze-jest-prawidlowo-rozpoznawany „Eksperci: wstrząs anafilaktyczny nie zawsze jest prawidłowo rozpoznawany, szczególnie u dzieci” Data odsłony: 19.07.2021

[5] Lachowska-Kotowska P, Grzywa-Celińska A, Prystupa A, Kotowski M, Celiński R. Anafilaksja- rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej. Med Og Nauk Zdr. 2013; 19(2): 99–102

Wypowiedzi ekspertów medycznych pochodzą z webinaru „Wstrząs anafilaktyczny – fakty i mity”, który odbył się 15 lipca 2021 roku, a autorzy wyrazili zgodę na ich wykorzystanie do wiadomości publicznej.

TAGI
Oceń artykuł
BRAK KOMENTARZY

SKOMENTUJ, NIE HEJTUJ

Chcę być informowany/a o odpowiedziach