Rodzaje oliwy z oliwek – nie na każdej można smażyć!

Oliwa z oliwek od wieków uważana jest za „płynne złoto” kuchni śródziemnomorskiej. Kojarzy się ze zdrowiem, długowiecznością i prostymi, ale pełnymi smaku potrawami. Wybór odpowiedniej oliwy bywa jednak wyzwaniem – półki sklepowe uginają się od butelek z różnymi oznaczeniami. Czym różni się oliwa extra virgin od rafinowanej? Która najlepiej sprawdzi się na surowo, a którą można śmiało wykorzystać do smażenia?

 

Co w artykule:

• Oliwa z oliwek to zdrowy tłuszcz roślinny, bogaty w kwasy jednonienasycone i polifenole.
• Najbardziej wartościowa jest oliwa extra virgin, tłoczona na zimno z pierwszego tłoczenia.
• Istnieją różne rodzaje oliwy: extra virgin, virgin, rafinowana i pomace – każda ma inne właściwości i zastosowanie.
• Najlepsza oliwa do sałatek i dań na zimno to extra virgin, natomiast do smażenia lepiej wybrać oliwę rafinowaną lub mieszankę.
• Czy można smażyć na oliwie extra virgin? Tak, ale z umiarem i w odpowiednich warunkach.

Czy oliwa z oliwek jest zdrowa?

Tak, i to bardzo. Oliwa z oliwek to prawdziwy zastrzyk kwasów jednonienasyconych, które obniżają „zły” cholesterol i chronią serce. Do tego dochodzą polifenole – naturalne antyoksydanty spowalniające procesy starzenia i zmniejszające stany zapalne w organizmie. W praktyce oznacza to tyle, że oliwa działa jak tarcza ochronna dla zdrowia, a przy okazji dodaje smaku każdemu posiłkowi. Nie bez powodu dieta śródziemnomorska, w której oliwa gra główną rolę, często uznawana jest za najzdrowszy sposób odżywiania na świecie. I co ważne – zdrowe właściwości idą w parze z kulinarną przyjemnością.

 

Rodzaje oliwy z oliwek

Oliwa extra virgin (EVOO)

Najwyższa liga. Powstaje z pierwszego tłoczenia na zimno, bez chemii i wysokich temperatur. Ma intensywny smak, niską kwasowość i najwięcej cennych składników. Idealna do sałatek, sosów, pieczywa, na gotowe potrawy. To oliwa, której nie wypada psuć długim smażeniem.

 

Oliwa virgin


Nieco mniej szlachetna, ale nadal dobra. Ma wyższą kwasowość i delikatniejszy smak. Można ją dodać do potraw na zimno, ale nada się też do krótkiego smażenia.

 

Oliwa rafinowana


Oczyszczana chemicznie, dzięki czemu jest neutralna w smaku i bardziej odporna na wysokie temperatury. Nie ma tylu antyoksydantów co EVOO, ale świetnie sprawdza się do smażenia i pieczenia.

 

Oliwa z wytłoków (pomace)

Powstaje z resztek po tłoczeniu – pestek i miąższu. To najtańsza wersja, używana głównie w gastronomii. Smaku i wartości ma najmniej, ale do smażenia na głębokim tłuszczu się sprawdzi.

To też ciekawe:
Smażenie na oliwie z oliwek – czy naprawdę jest zdrowe?

Oliwa z oliwek – jaka jest najlepsza?

Jeśli pytanie dotyczy zdrowia i smaku, odpowiedź brzmi: extra virgin. To ona ma najwięcej aromatu i składników bioaktywnych. Najlepiej używać jej do dań na zimno, makaronów, sałatek czy maczania chleba. Do smażenia lepiej wybrać oliwę rafinowaną albo mieszankę, żeby nie marnować dobroci, którą EVOO wnosi do kuchni.

 

Wybierając oliwę, patrz na butelkę: ciemne szkło (chroni przed światłem), kraj pochodzenia i datę zbioru. Świeża oliwa to lepszy smak i więcej zdrowotnych korzyści.
To pytanie wraca jak bumerang – i nic dziwnego. Oliwa kojarzy się z sałatką grecką, ale smażenie to już inna historia. Spójrzmy więc na to, które rodzaje oliwy nadają się do czego:

Oliwa extra virgin (EVOO)

Nadaje się do krótkiego smażenia – podsmażania warzyw, jajek czy mięsa. Jej temperatura dymienia (ok. 180–210°C) jest wystarczająca na domowe gotowanie. Jednak jeśli planujesz smażyć godzinami albo na głębokim tłuszczu, lepiej jej nie marnować – straci cenne polifenole, a smak stanie się gorzki. EVOO jest jak dobre wino – najlepiej podać na zimno albo używać z umiarem do szybkich dań.

 

Oliwa virgin


Mniej aromatyczna niż extra virgin, ale wciąż dobrej jakości. Jej temperatura dymienia jest podobna, więc można na niej smażyć tak samo jak na EVOO. Zazwyczaj jest tańsza, więc nie ma takiego „bólu serca”, gdy wyląduje na patelni.

 

Oliwa rafinowana


Tutaj zaczyna się prawdziwe pole do popisu dla smażenia. Jest neutralna w smaku, odporna na wysokie temperatury (nawet powyżej 220°C), a przez proces rafinacji nie zawiera tak wielu antyoksydantów jak extra virgin. To właśnie ona najlepiej sprawdzi się do smażenia w głębokim tłuszczu, np. frytek czy panierowanego mięsa.

 

Oliwa z wytłoków (pomace)


Najmniej szlachetna i najtańsza, ale wytrzyma bardzo wysokie temperatury. W kuchniach gastronomicznych używa się jej głównie do smażenia dużych ilości jedzenia. W domu raczej nie jest potrzebna – lepiej postawić na rafinowaną.

Czytaj też:
Co przyspiesza metabolizm? 5 rad przydatnych na co dzień

FAQ – smażenie na oliwie z oliwek

Czy można smażyć na oliwie extra virgin?


Tak, można. Oliwa extra virgin ma temperaturę dymienia ok. 180–210°C, więc sprawdzi się do krótkiego smażenia, np. warzyw, jajek czy ryby. Nie poleca się jej jednak do długiego ani głębokiego smażenia, bo traci wartości odżywcze i zmienia smak.
Na jakiej oliwie najlepiej smażyć frytki?


Do frytek i innych potraw smażonych w głębokim tłuszczu lepiej wybrać oliwę rafinowaną albo oliwę z wytłoków (pomace). Mają wyższą temperaturę dymienia i są stabilniejsze w wysokich temperaturach.
Czy oliwa z oliwek jest lepsza od oleju rzepakowego do smażenia?


Do krótkiego smażenia – tak, bo oliwa extra virgin zawiera więcej antyoksydantów i zdrowych kwasów tłuszczowych. Do długiego smażenia olej rzepakowy i oliwa rafinowana sprawdzają się podobnie, bo obydwa mają wysoką odporność na temperaturę.
Czy smażenie na oliwie jest zdrowe?


Tak, o ile robisz to w odpowiedni sposób. Krótkie smażenie na extra virgin jest zdrową opcją, bo zachowujesz część polifenoli i kwasów jednonienasyconych. Długie smażenie lepiej robić na oliwie rafinowanej.
Jaka oliwa najlepsza do codziennego gotowania?

Najbardziej uniwersalna jest oliwa extra virgin – do sałatek, sosów, pieczywa i podsmażania. Do pieczenia i smażenia w wyższych temperaturach lepiej sprawdzi się oliwa rafinowana.