Rak szyjki macicy – objawy na jakie warto zwrócić uwagę

Objawy raka szyjki macicy rzadko są jednoznaczne, zwłaszcza na początku choroby. Ten sam rodzaj krwawienia, plamienia czy bólu może wynikać z infekcji, zmian hormonalnych, polipów albo chorób szyjki macicy, dlatego znaczenie ma nie pojedynczy objaw, lecz jego kontekst kliniczny. Jakie objawy powinny zwrócić uwagę i kiedy konieczna staje się wizyta u ginekologa?

Dlaczego rak szyjki macicy może przez długi czas pozostać bezobjawowy?

Rak szyjki macicy zwykle rozwija się stopniowo. Zanim powstanie nowotwór inwazyjny, w nabłonku szyjki macicy mogą przez lata narastać zmiany przednowotworowe związane najczęściej z przewlekłym zakażeniem wirusem HPV wysokiego ryzyka. Na tym etapie zmienione komórki znajdują się w powierzchownych warstwach nabłonka i nie muszą powodować bólu, krwawienia ani widocznych dolegliwości [3].

Istotne znaczenie ma również miejsce, w którym najczęściej rozpoczyna się proces chorobowy, czyli strefa transformacji szyjki macicy. To obszar graniczny między nabłonkiem gruczołowym kanału szyjki a nabłonkiem płaskim tarczy szyjki, szczególnie podatny na zmiany związane z HPV [2]. Początkowe nieprawidłowości mogą obejmować bardzo mały fragment tej strefy i przez długi czas nie wpływać na funkcję narządu ani na ogólne samopoczucie pacjentki.

Rak szyjki macicy – objawy we wczesnym stadium

Objawy raka szyjki macicy we wczesnym stadium mogą nie być charakterystyczne. Uwagę powinny zwrócić:

• krwawienia po współżyciu,
• plamienia między miesiączkami,
• krwawienie po menopauzie,
• miesiączki wyraźnie obfitsze lub dłuższe niż zwykle,
• wodniste, krwiste albo nieprzyjemnie pachnące upławy.

Mogą pojawić się także ból podczas współżycia, dyskomfort w miednicy lub ból podbrzusza. Takie objawy nie są równoznaczne z rakiem szyjki macicy, ale nie powinny być leczone wyłącznie domowymi sposobami ani odkładane do kolejnej rutynowej cytologii [4].

Objawy raka szyjki macicy często są nieswoiste. Podobne dolegliwości mogą występować przy infekcjach, polipach szyjki macicy, mięśniakach, zaburzeniach hormonalnych, endometriozie albo innych chorobach narządu rodnego [6]. O rozpoznaniu nie decyduje więc sam objaw, lecz badanie ginekologiczne i odpowiednio dobrana diagnostyka.

Rak szyjki macicy – objawy zaawansowane

W zaawansowanym stadium raku szyjki macicy objawy mogą wynikać z naciekania głębszych tkanek szyjki, pochwy, przymacicz lub struktur sąsiednich. Oprócz nieprawidłowych krwawień mogą pojawić się:

• przewlekły ból miednicy,
• ból w okolicy lędźwiowej,
• ból promieniujący do nogi,
• obrzęk kończyny dolnej,
• trudności z oddawaniem moczu,
• krew w moczu,
• zaburzenia wypróżniania,
• ból przy oddawaniu stolca,
• osłabienie,
• niezamierzona utrata masy ciała [1].

Są to objawy wymagające pilnej konsultacji lekarskiej, zwłaszcza jeśli narastają lub utrzymują się mimo leczenia infekcji.

Zaawansowane objawy nie zawsze pojawiają się w pełnym zestawie. U jednej pacjentki dominować może krwawienie i upławy, u innej ból miednicy, dolegliwości ze strony układu moczowego albo obrzęk nogi.

Kiedy zgłosić się do ginekologa i jakie badania mogą być potrzebne?

Do ginekologa należy zgłosić się, jeśli pojawia się krwawienie po współżyciu, plamienie między miesiączkami, krwawienie po menopauzie, krwiste lub nieprzyjemnie pachnące upławy, ból podczas współżycia albo utrzymujący się ból w miednicy. Konsultacji wymagają także objawy, które wracają mimo leczenia infekcji, nasilają się z czasem lub pojawiają się u pacjentki z dodatnim wynikiem HPV HR albo wcześniejszą nieprawidłową cytologią [1].

Pierwszym etapem diagnostyki jest zwykle rozmowa o objawach i badanie ginekologiczne we wzierniku. Lekarz ocenia szyjkę macicy, pochwę, charakter wydzieliny, obecność krwawienia kontaktowego, zmian zapalnych, polipów lub innych widocznych nieprawidłowości. W zależności od sytuacji może pobrać cytologię, wykonać test HPV HR, zlecić badania w kierunku infekcji intymnych albo badanie mikrobiologiczne. Jeśli objawy sugerują problem nie tylko w obrębie szyjki macicy, przydatne może być USG przezpochwowe, które pozwala ocenić macicę, endometrium i jajniki.

Gdy wynik cytologii, testu HPV HR lub wygląd szyjki macicy budzą podejrzenie zmian przednowotworowych albo nowotworowych, kolejnym krokiem bywa kolposkopia. To badanie pozwala obejrzeć szyjkę macicy w powiększeniu i wskazać miejsca wymagające weryfikacji. Jeśli lekarz uzna to za konieczne, pobiera wycinek do badania histopatologicznego. Dalsze postępowanie zależy od wyniku – może obejmować kontrolę, leczenie infekcji, obserwację zmian przednowotworowych, zabiegowe usunięcie zmiany albo poszerzenie diagnostyki [5].

Źródła:

1. American Cancer Society, Signs and Symptoms of Cervical Cancer, 1.07.2025, online: https://www.cancer.org/cancer/types/cervical-cancer/detection-diagnosis-staging/signs-symptoms.html.
2. Doorbar J., Griffin H., Refining our understanding of cervical neoplasia and its cellular origins, Papillomavirus Res. 2019, 7: 176–179.
3. NIH, Cervical Cancer Causes, Risk Factors, and Prevention, 2.08.2024, online: https://www.cancer.gov/types/cervical/causes-risk-prevention.
4. Cancer Research UK, Symptoms of cervical cancer, 6.09.2023, online: https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cervical-cancer/symptoms.
5. NIH, Cervical Cancer Diagnosis, 1.03.2024, online: https://www.cancer.gov/types/cervical/diagnosis.
6. NHS, Symptoms of cervical cancer, 4.09.2024, online: https://www.nhs.uk/conditions/cervical-cancer/symptoms/.

Jest to ogólna informacja dla pacjentów. Pierwszym źródłem informacji na temat Pana/Pani stanu zdrowia i przebiegu leczenia powinien być lekarz prowadzący, dlatego w razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia i przebiegu leczenia proszę zwrócić się do swojego lekarza. Niniejsza informacja nie zastępuje porady lekarskiej. Zawsze, przed zastosowaniem porad zawartych w niniejszym materiale, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.