Pogoń i wycofanie, czyli dlaczego tak trudno nam się spotkać?

„Im bardziej ja chcę kontaktu, tym bardziej ty się wycofujesz.”


„Im bardziej ty naciskasz, tym bardziej ja chcę uciec.”

Brzmi znajomo?

Co w artykule:

•  W wielu związkach działa schemat „pogoń–wycofanie”: jedna osoba szuka bliskości, druga ucieka w dystans.
• Partner dążący boi się odrzucenia, dlatego potrzebuje rozmów, kontaktu i zapewnień o miłości.
• Partner wycofujący się obawia się utraty autonomii i reaguje milczeniem, izolacją lub unikaniem emocji.
• Im większy nacisk jednej strony, tym silniejsze wycofanie drugiej – i odwrotnie.
• Taki mechanizm wpływa także na seksualność: presja i poczucie obowiązku osłabiają pożądanie.
• Problemem nie jest „zły partner”, lecz wzajemnie nakręcające się lęki i strategie obronne.
• Zmiana zaczyna się wtedy, gdy obie strony uczą się budować bliskość bez presji i bez rezygnowania z siebie.

Dynamika pogoń-wycofanie

To jedna z najczęstszych dynamik pojawiających się w relacjach. Jedna osoba dąży do kontaktu, rozmowy, bliskości, wyjaśnienia konfliktu. Druga się wycofuje, zamyka, milknie, potrzebuje dystansu i przestrzeni. Im bardziej jedna strona próbuje zbliżyć się do partnera, tym bardziej druga się oddala. I tak powstaje błędne koło pogoni i ucieczki.
Z zewnątrz może wyglądać to tak, jakby jedna osoba bardziej kochała, bardziej się starała, a druga była chłodna, zdystansowana i obojętna. Jednak prawda jest dużo bardziej złożona. Najczęściej obie osoby cierpią, obie się boją i obie próbują chronić siebie przed czymś bardzo trudnym. Po prostu robią to w zupełnie inny sposób.
Ta dynamika nie jest o tym, kto ma rację. Jest o tym, jak nasze układy nerwowe nauczyły się chronić nas przed bólem.

Partner dążący – „czy jestem dla ciebie ważna?”

Osoba dążąca do kontaktu bardzo często nosi w sobie głęboki lęk przed odrzuceniem i opuszczeniem. W dzieciństwie mogła doświadczać niestabilnej, nieprzewidywalnej opieki. Czasami była widziana, czasami ignorowana. Nauczyła się więc, że żeby utrzymać więź, trzeba o nią walczyć. Trzeba mocniej mówić, bardziej się starać, bardziej zabiegać o uwagę.
W dorosłej relacji może to wyglądać tak: potrzeba częstego kontaktu, trudność z dystansem partnera, wysoka wrażliwość na wycofanie, potrzeba rozmowy „tu i teraz”, eskalowanie emocji w konflikcie, interpretowanie dystansu jako braku miłości.

Magda bardzo przeżywała, kiedy partner wychodził sam z kolegami albo zamykał się wieczorem z książką. Czuła wtedy ogromny niepokój i samotność. Im bardziej próbowała rozmawiać i uzyskać zapewnienie, że jest ważna, tym bardziej partner milkł i odsuwał się emocjonalnie. Magda odbierała to jako potwierdzenie swojego lęku: „Nie jestem dla niego ważna”.
Pod spodem zachowań osoby dążącej najczęściej nie ma manipulacji ani „przesady”. Najczęściej jest lęk, tęsknota za więzią, potrzeba poczucia bezpieczeństwa, potrzeba upewnienia się, że relacja trwa.
Problem polega na tym, że im mocniej osoba dążąca próbuje odzyskać kontakt, tym bardziej partner wycofujący się doświadcza tego jako nacisku.

Może też cię zainteresuje:
Bliskość, błogosławiony ciężar. Po tych 4 zachowaniach poznasz, że masz problem z bliskością emocjonalną w związku

Partner wycofujący się – „czy mogę być sobą i nadal być kochany?”

Osoba wycofująca się bardzo często nie doświadcza relacji jako miejsca bezpieczeństwa, tylko jako przestrzeni, w której łatwo utracić siebie. W dzieciństwie mogła doświadczać emocjonalnego chłodu, ignorowania potrzeb, nadmiernej kontroli, naruszania granic, braku przestrzeni na własną autonomię.
W konsekwencji nauczyła się, że bliskość jest trudna, emocje są przytłaczające, kontakt oznacza konieczność dostosowania się, żeby przetrwać trzeba się wycofać.
W relacji osoba wycofująca się bardzo często początkowo próbuje sprostać oczekiwaniom partnera. Dopasowuje się, odpowiada na potrzeby drugiej strony, stara się „być wystarczająca”. Jednak z czasem zaczyna odczuwać przeciążenie i utratę kontaktu ze sobą. Pojawia się napięcie, zmęczenie, irytacja i potrzeba odzyskania przestrzeni. I właśnie wtedy zaczyna się wycofanie, milczenie, izolacja, odcinanie od emocji, unikanie rozmów, zanurzanie się w pracę, telefon, obowiązki.
Dla partnera dążącego wygląda to jak obojętność. Tymczasem bardzo często pod spodem kryje się lęk przed pochłonięciem, lęk przed utratą autonomii, przeciążenie emocjonalne, poczucie bycia niewystarczającym.
Osoba wycofująca się nie ucieka przed partnerem. Bardzo często ucieka przed utratą siebie.

„Jeśli jestem sobą, zostanę odrzucona”

To jeden z najważniejszych konfliktów, który bardzo często pojawia się u partnera wycofującego się.
Wewnętrznie wygląda to mniej więcej tak:

„Jeśli będę w pełnym kontakcie z partnerem, będę musiała się dostosować.”
„Jeśli powiem, czego naprawdę chcę albo nie chcę, zostanę odrzucona.”
„Żeby utrzymać relację, muszę zrezygnować z siebie.”

To właśnie dlatego wiele osób wycofujących się ma trudność z wyrażaniem potrzeb, nie wie, czego chce, odcina się od emocji, reaguje wycofaniem na nacisk, bardzo potrzebuje przestrzeni i autonomii.
I paradoksalnie dopiero wtedy, kiedy przestają czuć presję dostosowywania się, zaczynają mieć większy dostęp do prawdziwej bliskości i własnego „tak”.

Błędne koło

Wyobraźmy sobie więc taką sytuację jedna osoba boi się utraty więzi, druga boi się utraty siebie.

Jedna mówi:
„Podejdź bliżej.”
Druga słyszy:
„Muszę się dostosować.”
Druga się oddala.
Pierwsza słyszy:
„Nie jestem ważna.”
I zaczyna dążyć jeszcze bardziej.

Tak właśnie powstaje błędne koło pogoni i wycofania.
Żadna ze stron nie robi tego przeciwko partnerowi. Każda próbuje chronić siebie przed bólem. Problem polega na tym, że strategie ochronne jednej osoby uruchamiają lęki drugiej.

Seksualność i dynamika dążenia–wycofania

Ta dynamika bardzo często ujawnia się również w seksualności. Jedna osoba potrzebuje seksu jako potwierdzenia więzi i bycia wybraną. Druga zaczyna odczuwać seks jako przestrzeń nacisku i utraty autonomii. Im bardziej jedna strona dąży do kontaktu seksualnego, tym bardziej druga się zamyka.
I bardzo często nie chodzi tutaj o brak miłości czy brak atrakcyjności partnera. Bardzo często chodzi o to, że jedna osoba doświadcza seksualności jako przestrzeni bliskości, a druga jako przestrzeni oczekiwania i presji.
Im bardziej pojawia się poczucie obowiązku, tym bardziej znika spontaniczne pożądanie. Tam, gdzie pojawia się przymus, napięcie i utrata autonomii, ciało zaczyna się zamykać.

Przeczytaj też:
Dlaczego bycie wredną to najlepszy afrodyzjak? Sztuka teasowania

Czy można z tego wyjść?

Tak. Ale zazwyczaj nie poprzez przekonywanie, tłumaczenie, wymuszanie zmian, szukanie winnego. Najważniejszym krokiem jest zobaczenie, że problemem nie jest partner, ale dynamika między nimi.
Osoba dążąca potrzebuje nauczyć się regulować lęk przed odrzuceniem, wytrzymywać chwilowy brak odpowiedzi, szukać kontaktu bez nacisku.
Osoba wycofująca się potrzebuje nauczyć się pozostawać w kontakcie bez utraty siebie, wyrażać granice bez znikania, odkrywać własne „chcę” i „nie chcę”.
Relacja zaczyna się zmieniać wtedy, kiedy partner dążący przestaje ścigać, a partner wycofujący się nie musi już uciekać.
Bo prawdziwa bliskość nie polega ani na poświęcaniu siebie dla relacji, ani na izolowaniu się od drugiego człowieka. Prawdziwa bliskość zaczyna się wtedy, kiedy możemy być blisko i jednocześnie pozostać sobą.