Niebolesna wysypka na ciele… Jak sprawdzić, czy masz kiłę?

Kiła od lat jest w Polsce na liście chorób, których liczba zachorowań systematycznie rośnie, a wielu zakażonych dowiaduje się o tym przypadkiem, przy okazji zupełnie innych badań

Co w artykule:

• Kiła to bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową, wywoływana przez krętka bladego.
• Jej pierwsze objawy są tak niepozorne, że większość chorych po prostu je ignoruje.
• Objawy kiły zmieniają się na każdym etapie – od wrzodu, przez wysypkę, aż po fazę, gdy nie widać nic.
• Nieleczona kiła potrafi po cichu niszczyć serce, mózg i układ nerwowy.
• Leczenie jest proste i skuteczne – pod warunkiem, że w ogóle do niego dojdzie.
• Jedyną pewną diagnozę zapewnia badanie krwi.

Kiła – co to jest? Choroby weneryczne od podszewki

Kiła, znana też jako syfilis, to zakażenie bakteryjne wywoływane przez krętka bladego – drobnoustrój, który przenosi się przez kontakt seksualny. Waginalny, analny, oralny – każdy z nich wystarczy, żeby bakteria wyemigrowała między partnerami poprzez drobne uszkodzenia skóry lub błon śluzowych. Okazjonalny kontakt z zakaźną wydzieliną poza seksem też jest możliwy, ale zdarza się rzadko, bo krętek blady nie przeżywa długo poza ciałem.

Dlaczego o kile mówi się znowu, skoro kojarzymy ją głównie z XIX-wieczną literaturą? Statystyki nie kłamią. Od kilku lat liczba zachorowań w Polsce rośnie, a eksperci wskazują na jeden główny powód: rzadsze stosowanie prezerwatyw i przekonanie, że to choroba z przeszłości, którą nie ma co się przejmować. Ryzyko zakażenia podczas niezabezpieczonego stosunku z osobą chorą szacuje się nawet na sześćdziesiąt procent – to sporo, jak na coś, co wielu ludzi skreśla jako nieaktualny problem.

Kiła: objawy choroby wenerycznej

Objawy kiły są inne na każdym etapie i żaden z nich nie przypomina poważnej choroby.

Etap pierwszy.

W miejscu, gdzie bakteria weszła do ciała – na narządach płciowych, ustach albo w okolicy odbytu – pojawia się wrzód. Twardy, owalny i zupełnie niebolesny. To właśnie sprawia, że tak wiele osób go ignoruje. Po kilku tygodniach znika samoistnie, bez żadnego leczenia. Większość zakażonych w tym momencie myśli, że skoro zmiana zniknęła, to wszystko gra.

Etap drugi.

Kilka tygodni albo kilka miesięcy po zniknięciu wrzodu pojawia się wysypka, zazwyczaj na tułowiu, dłoniach i podeszwach stóp. Dochodzą do tego powiększone węzły chłonne, zmęczenie, ból głowy i lekko podwyższona temperatura. Objawy są złudnie podobne do alergii lub przeziębienia.

Etap trzeci, zwany utajonym.

Objawy znikają całkowicie. Nic nie boli, nic nie swędzi, nic nie widać. Bakteria jednak nadal żyje w organizmie.

Etap czwarty. Kiła późna, zwana trzeciorzędową, prowadzi do poważnych, często nieodwracalnych uszkodzeń serca, mózgu i układu nerwowego. Nie każdy zakażony do niej dochodzi, ale ryzyko jest na tyle realne, żeby traktować wcześniejsze etapy poważnie.

Kiła. Leczenie jest proste, o ile do niego dojdzie

Dobra wiadomość jest taka: kiła jest w pełni wyleczalna. Jeden zastrzyk penicyliny we wczesnym stadium i choroba znika. Przy bardziej zaawansowanych przypadkach kuracja trwa dłużej, od kilku do kilkudziesięciu dni, ale skuteczność wciąż jest wysoka, pod warunkiem, że leczenie w ogóle się zacznie. Dlatego problem kiły nie leży w braku skutecznych leków, tylko w braku diagnozowania.

O czym trzeba pamiętać?
• Para musi leczyć się równocześnie. Niezależnie od tego, czy partner ma objawy, czy nie.
• Po leczeniu konieczne są badania kontrolne. Badanie krwi potwierdza, że poziom przeciwciał faktycznie spada.
• Samoleczenie albo kuracja zakończona w połowie to nie jest dobra opcja. Niedoleczona kiła przechodzi w fazę utajoną i robi swoje dalej, tylko że już całkowicie po cichu.

Jak sprawdzić, czy masz kiłę

Samodzielna diagnoza na podstawie zdjęć z internetu? To nie zadziała. Objawy skórne kiły są na tyle niespecyficzne, że nawet doświadczony dermatolog potrzebuje badania krwi, żeby mieć pewność. Jedyna rzetelna metoda to właśnie ono – badanie serologiczne, które wykaże obecność przeciwciał przeciwko krętkom. Nie wymaga skierowania, dostępne jest w wielu laboratoriach, a przy podejrzeniu choroby wenerycznej lekarz może je zlecić od razu podczas wizyty.

Do ginekologa, dermatologa lub wenerologa warto pójść, jeśli zauważysz:
• niebolesny wrzód lub owrzodzenie gdziekolwiek w okolicach intymnych, ust albo odbytu,
• wysypkę na tułowiu, dłoniach lub podeszwach stóp, która nie swędzi i nie boli,
• powiększone, bezbolesne węzły chłonne w pachwinach lub pod pachami,
• jakąkolwiek zmianę skórną w okolicach genitalnych, która szybko znikła.

FAQ: Kiła – najczęstsze pytania

Jakie są pierwsze objawy kiły?

Niebolesny, twardy wrzód w miejscu zakażenia, który sam znika po kilku tygodniach. Właśnie ta bezbolesność i samoistne ustąpienie sprawiają, że większość chorych go ignoruje.
Czy kiła jest uleczalna?

Tak, całkowicie – penicylina podana we wczesnym stadium potrafi zlikwidować zakażenie jedną dawką. Im wcześniej się zaczyna leczenie, tym prościej.
Czy można mieć kiłę bez żadnych objawów?

Tak, w fazie utajonej choroba nie daje żadnych widocznych sygnałów, a bakteria wciąż działa i może prowadzić do poważnych powikłań po wielu latach.
Jak wygląda diagnostyka kiły?

Badanie krwi – to jedyna pewna metoda. Objawy skórne mogą sugerować kiłę, ale nie zastąpią testu serologicznego.
Czy po wyleczeniu kiły można zarazić się ponownie?

Tak, przebyta choroba nie daje odporności, więc przy kolejnym niezabezpieczonym kontakcie z osobą zakażoną ryzyko powrotu jest takie samo jak za pierwszym razem.