Kłykciny kończyste (HPV) – jak wyglądają i jak się je leczy?

Najpierw jedna mała grudka, którą łatwo wziąć za podrażnienie. Potem kolejna. Aż w końcu pojawia się coś, co kształtem przypomina miniaturowy kalafior – i zwykle to właśnie ten moment zmusza do wizyty u lekarza

Co w artykule:

• Kłykciny kończyste, czyli brodawki płciowe, to brodawkowate zmiany skórne wywołane wirusem HPV, głównie typami 6 i 11.
• Przenoszą się przez kontakt „skóra do skóry”, najczęściej podczas seksu.
• Brodawki płciowe przybierają charakterystyczny, kalafiorowaty kształt i lokalizują się w okolicach intymnych.
• Typy HPV wywołujące kłykciny to inne typy niż te, które odpowiadają za raka szyjki macicy.
• Leczenie usuwa widoczne zmiany, ale wirus może pozostać w organizmie.
• Przed zakażeniem chroni szczepionka przeciw HPV oraz, częściowo, prezerwatywa.

Kłykciny kończyste: co to jest i skąd się biorą

Kłykciny kończyste, nazywane też brodawkami płciowymi, to jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, za którą odpowiada wirus HPV (brodawczak ludzki), a konkretnie jego typy 6 i 11. To łagodne, brodawkowate zmiany skórne pojawiające się w okolicach narządów płciowych i odbytu. HPV typu 6 i 11 ma niskie ryzyko onkogenne, czyli rzadko prowadzą do nowotworów. To ważne rozróżnienie, do którego jeszcze wrócimy, bo wokół wirusa brodawczaka ludzkiego krąży sporo mylących uproszczeń.

Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt „skóra do skóry”, najczęściej podczas kontaktów seksualnych – genitalnych, oralnych i analnych. Rzadziej możliwe jest zakażenie pośrednie, na przykład przez wspólne ręczniki, a u noworodka – podczas porodu, jeśli matka jest nosicielką wirusa.

Kłykciny kończyste są dosyć powszechne, bowystępują u około jednego procenta aktywnej seksualnie populacji dorosłych, a w Polsce co roku diagnozuje się kilkadziesiąt tysięcy nowych przypadków, z czego znaczna większość u osób przed 26. rokiem życia. Mimo tej powszechności diagnoza wciąż bywa źródłem ogromnego stresu i wstydu – zupełnie niepotrzebnie, bo to schorzenie, które medycyna dobrze zna i potrafi leczyć.

Jak wyglądają brodawki płciowe?

Sam wirus HPV często przebiega bezobjawowo, ale w tym przypadku łatwo go rozpoznasz. Jak wyglądają kłykciny kończyste? Oto, na co zwrócić uwagę:

• Charakterystyczny kształt – miękkie, grudkowate narośla, które z czasem zlewają się w większe, kalafiorowate twory. Początkowo są niewielkie, różowe lub cieliste, przy większych rozmiarach ciemnieją.
• Lokalizacja – u kobiet najczęściej na wargach sromowych, pochwie, pachwinach i na szyjce macicy. U mężczyzn na żołędzi, wędzidełku, na wewnętrznej stronie napletka i mosznie. U obu płci w okolicy odbytu, a czasem na błonach śluzowych jamy ustnej.
• Zwykle bezbolesne – kłykciny nie bolą, ale mogą powodować świąd, pieczenie, dyskomfort mechaniczny, a czasem krwawienia.
• Tendencja do rozprzestrzeniania – nieleczone zmiany mają skłonność do namnażania się i zajmowania kolejnych obszarów.

Objawy są na tyle dyskretne, że łatwo pomylić je z innymi zmianami skórnymi – brodawkami zwykłymi, mięczakiem zakaźnym czy niegroźnymi włókniakami. Dlatego samodzielna diagnoza na oko bywa zawodna.

Czytaj też:
Budzisz się w nocy latem? To nie zawsze przez upał

HPV a rak szyjki macicy – dlaczego to nie to samo

Tu dochodzimy do nieporozumienia, które spędza sen z powiek wielu osobom po diagnozie. Skoro wirus HPV kojarzy się głównie z rakiem szyjki macicy, to czy kłykciny kończyste oznaczają ryzyko nowotworu? Uspokajamy: w większości przypadków nie. Poznano ponad sto typów HPV, a każdy ma inną charakterystykę.

• Typy 6 i 11 – odpowiadają za kłykciny kończyste. Mają niskie ryzyko onkogenne, czyli rzadko prowadzą do nowotworu.
• Typy 16 i 18 – to typy wysokoonkogenne, które mogą prowadzić do raka szyjki macicy, odbytu czy gardła.

Innymi słowy: brodawki płciowe wywołują najczęściej inne typy wirusa niż te, które odpowiadają za nowotwory. To nie znaczy jednak, że kłykciny można lekceważyć – u kobiety z brodawkami w okolicach intymnych lekarz zaleci badanie cytologiczne, bo można być nosicielem kilku typów HPV naraz.

Najlepszym narzędziem profilaktyki jest szczepionka przeciw HPV (w Polsce dostępne są między innymi Cervarix i Gardasil 9), która chroni zarówno przed typami wywołującymi kłykciny, jak i tymi onkogennymi. Szczepienie ma największy sens przed rozpoczęciem życia seksualnego, ale i później bywa zasadne – tu decyzję najlepiej skonsultować z lekarzem.

Leczenie kłykcin kończystych – metody i ryzyko nawrotów

Leczenie kłykcin kończystych skupia się na usuwaniu widocznych zmian, ale ma jedno ważne zastrzeżenie, o którym trzeba wiedzieć od początku: usuwa brodawki, lecz nie sam wirus. HPV może pozostać w organizmie w formie uśpionej, dlatego nawroty są częste. Wirusa nie da się usunąć z organizmu żadnym lekiem, jednak najczęściej sam znika po jakimś czasie, gdy układ odpornościowy zarażonego sobie z nim poradzi.

Do dyspozycji jest natomiast kilka metod leczenia kłykcin kończystych, a wybór zależy od liczby, wielkości i umiejscowienia zmian:
• Leki miejscowe stosowane samodzielnie w domu – maści są nakładane przez pacjenta według zaleceń.
• Krioterapia – wymrażanie zmian ciekłym azotem to jedna z popularniejszych metod gabinetowych.
• Usuwanie laserowe lub chirurgiczne – przy większych, licznych lub opornych na leczenie kłykcinach.
• Elektrokoagulacja – usuwanie zmian za pomocą prądu.

To też ciekawe:
Dlaczego okres się spóźnia? 7 najczęstszych przyczyn

FAQ: Kłykciny kończyste – najczęstsze pytania

Jak wyglądają kłykciny kończyste?

To miękkie, grudkowate wyrośla o kalafiorowatym kształcie, różowe lub cieliste, pojawiające się w okolicach narządów płciowych i odbytu. Zwykle są bezbolesne, ale mogą swędzieć i powodować dyskomfort.
Czy kłykciny kończyste to rak?

Nie. Kłykciny wywołują najczęściej typy HPV 6 i 11 o niskim ryzyku onkogennym. Za raka szyjki macicy odpowiadają inne typy wirusa, głównie 16 i 18.
Czy kłykciny kończyste są wyleczalne?

Widoczne zmiany można skutecznie usunąć różnymi metodami, ale sam wirus HPV może pozostać w organizmie, dlatego zdarzają się nawroty. U wielu osób układ odpornościowy z czasem sam eliminuje wirusa.
Jak można zarazić się kłykcinami?

Do zakażenia dochodzi przez kontakt „skóra do skóry”, najczęściej podczas kontaktów seksualnych. Rzadziej możliwe jest zakażenie pośrednie lub przeniesienie wirusa z matki na dziecko podczas porodu.
Czy szczepionka chroni przed kłykcinami?

Tak, szczepionka przeciw HPV chroni zarówno przed typami wywołującymi kłykciny kończyste, jak i przed typami onkogennymi. Największą skuteczność ma podana przed rozpoczęciem życia seksualnego.