Fakty i mity o metodzie ustawień systemowych. Jak naprawdę wygląda sesja od kuchni?

Praca metodą ustawień systemowych nie polega na szczegółowym omawianiu całej historii życia ani na doszukiwaniu się ukrytych znaczeń w każdym detalu. Proces ten rozpoczyna się od zdefiniowania jednego, konkretnego zagadnienia. Temat może dotyczyć relacji rodzinnych, dynamiki w zespole pracowniczym, konfliktów w firmie lub powtarzających się trudności przy podejmowaniu decyzji. Celem jest zidentyfikowanie punktu, w którym pojawia się kryzys lub zastój

Różnice między faktami a powszechnymi wyobrażeniami

Oczekiwania wobec sesji ustawień systemowych często wynikają z błędnych założeń, do których należy przede wszystkim przeświadczenie o konieczności przeprowadzenia długiej rozmowy czy oczekiwanie natychmiastowego wskazania źródła problemu. W rzeczywistości schemat pracy opiera się na jasnych, pragmatycznych zasadach, które weryfikują obiegowe opinie.

 

Przede wszystkim proces zawsze koncentruje się na konkretnym, precyzyjnie sformułowanym pytaniu, a nie na ogólnym haśle. Oznacza to, że wbrew powszechnemu mitowi nie istnieje wymóg opowiadania w szczegółach historii życia. Wyobrażenia te mijają się z prawdą również w kwestii roli facylitatora. Prowadzący nie wskazuje jedynej słusznej odpowiedzi ani nie podaje gotowego rozwiązania, lecz dba o strukturę spotkania i porządkuje proces.

Przebieg sesji krok po kroku

Sesja grupowa charakteryzuje się określoną strukturą:

 

• Zgłoszenie tematu: Uczestnik jak najkrócej przedstawia zagadnienie, a prowadzący zadaje pytania doprecyzowujące, unikając zbierania zbędnych szczegółów biograficznych czy kronikarskich.

• Wybór reprezentantów: Wybierane są osoby mające reprezentować poszczególne elementy systemu (np. członków rodziny, wspólników, działy firmy lub sam problem).

• Obserwacja ustawienia: Reprezentanci zajmują miejsca w przestrzeni. Istotny jest sam układ przestrzenny – odległości między osobami, kierunek ich wzroku oraz miejsca, w których pojawia się napięcie lub brak możliwości ruchu. Następnie reprezentanci poddają się prowadzeniu mikro-ruchów i uczuć, których doświadczają.

• Interwencja prowadzącego: Osoba prowadząca może modyfikować ustawienie, zadawać krótkie pytania reprezentantom lub proponować wypowiedzenie zdań porządkujących sytuację, aby unaocznić istniejącą dynamikę relacji.

 

Właściwie poprowadzone ustawienia wg metody Hellingera w formacie grupowym nie mają nic wspólnego z widowiskiem. Ruchy osób w przestrzeni są zazwyczaj minimalne, a cała uwaga uczestników i prowadzącego skupia się wyłącznie na precyzyjnym zlokalizowaniu momentu, w którym system został zablokowany.

 

W sesjach indywidualnych zamiast reprezentantów stosuje się przedmioty, takie jak kartki, figurki lub inne symbole przestrzenne. Zasada działania pozostaje jednakowa: celem jest wizualizacja układu zależności, a nie analiza teoretyczna. Dla wielu osób przestrzenny obraz okazuje się bardziej użyteczny niż długa rozmowa o relacjach w rodzinie.

Realne możliwości i ograniczenia metody

Metoda systemowa nie opiera się na nadzwyczajnych zdolnościach prowadzącego ani nie wymaga od uczestnika szczególnego światopoglądu czy podatności. Kluczowa jest gotowość do nieoceniającej obserwacji i intencja rozwiązania konkretnej sprawy. Efekty sesji należy oceniać realistycznie. Metoda ta nie gwarantuje natychmiastowej zmiany sytuacji życiowej, automatycznego pojednania czy rozwiązania konfliktu biznesowego po jednym spotkaniu.

 

Pozwala jednak na dostrzeżenie czynników, które wcześniej mogły być pomijane, takich jak na przykład:

• Wpływ konkretnej osoby lub zdarzenia na całą sytuację.

• Konflikt lojalności między systemem rodzinnym a osobistymi lub biznesowymi decyzjami.

• Niejasny podział ról i odpowiedzialności w relacji lub strukturze przedsiębiorstwa.

• Powtarzające się schematy działania mimo zmieniających się okoliczności.

Najczęstszym rezultatem sesji jest precyzyjne nazwanie źródła problemu. Uzyskanie klarownego obrazu sytuacji ułatwia podejmowanie dalszych kroków, wyznaczanie granic lub modyfikację dotychczasowych działań w życiu codziennym lub biznesie.

Przygotowanie do uczestnictwa w sesji

To, na ile pomocna okaże się praca metodą systemową, zależy w dużej mierze od klarowności intencji uczestnika. Zamiast ogólnych sformułowań (np. „chcę uporządkować swoje życie”), zaleca się wybór jednego, precyzyjnego zagadnienia.

 

W ramach przygotowania do sesji rekomenduje się:

• Określenie celu: Zdefiniowanie, jakiemu konkretnie obszarowi uczestnik chce się przyjrzeć.

• Zawężenie tematu: Unikanie łączenia w jednym ustawieniu kwestii relacyjnych, finansowych i zawodowych.

• Zapewnienie przestrzeni po spotkaniu: Rezygnacja z planowania intensywnych działań, zadań lub ważnych rozmów bezpośrednio po zakończeniu sesji.

 

Po zakończeniu pracy nie jest wskazana natychmiastowa i drobiazgowa interpretacja każdego elementu ustawienia. Największą wartość ma zazwyczaj jedno, wyraźne odkrycie, które można odnieść do codziennych decyzji. Traktowanie metody ustawień systemowych jako procesu, który ukazuje nieświadome zależności między elementami systemu pozwala na obiektywne wyciągnięcie wniosków i oddzielenie faktów od mitów.

Źródło: materiał Partnera MK