Dźgnie cię w plecy, gdy przestaniesz być mu potrzebna. Oto cechy narcyza w pracy

Budzi sympatię, dopóki potrzebuje jej do osiągnięcia własnego celu. Chętnie wykorzystuje swoją władzę do kontrolowania pracowników, podważania ich kompetencji. Brzmi jak twój szef?

Co w artykule:

• Narcyz w pracy początkowo może wydawać się charyzmatyczny, pewny siebie i kompetentny, ale z czasem ujawnia potrzebę dominacji i podziwu.
• Często przypisuje sobie cudze zasługi, manipuluje faktami, wykorzystuje słabości innych i nie przyjmuje krytyki.
• Narcystyczny szef może wykorzystywać swoją władzę do kontrolowania pracowników, podważania ich kompetencji i stosowania gaslightingu.
• Narcyz źle znosi sukcesy innych, dlatego zamiast współpracy wybiera rywalizację, umniejszanie osiągnięć i walkę o uwagę.
• Narcyzm może być jawny lub ukryty, jednak w obu przypadkach charakterystyczne są potrzeba uznania, poczucie wyższości, brak empatii i silna reakcja na utratę statusu.

Narcyz w pracy: jak go rozpoznać wśród szefów i współpracowników

Na pierwszy rzut oka może być czarujący, pewny siebie, błyskotliwy i uwielbiany przez klientów. Sprawi, że go polubisz. Później jednak zadba o to, by zawsze być o krok przed tobą, a każdy zarzut i krytykę obróci przeciwko tobie. Gdy podczas rozmowy przy ekspresie do kawy zdradzisz mu swój pomysł na nową kampanię, który w pocie czoła obmyślałaś ostatnie tygodnie, nie zawaha się przedstawić go zarządowi jako swój własny. Później prosto w twarz powie ci, że zrobił to dla twojego dobra, bo ty nie poradziłabyś sobie z takim zadaniem. Może też zaprzeczyć, jakoby rozmowa przy ekspresie w ogóle miała miejsce.

Nie liczy się z innymi i bez wahania idzie po trupach, aby zdobyć wszelkie względy i połechtać swoje ego. Na osobności może być sprzyjający, pochlebny i do rany przyłóż. Wyciągnie w ten sposób twoje słabości, a potem publicznie je wykorzysta, pokazując zupełnie inne oblicze.

Konstruktywną krytykę obróci w żart wymierzony w twoim kierunku, upewniając się przy tym, że porządnie cię zakłuje i że wszyscy to zobaczą. Jeśli zobaczy, że go rozgryzłaś, prawdopodobnie użyje wszystkich swoich zasobów, aby podważyć twoją reputację i umniejszyć cię w oczach współpracowników. Jak rozpoznać narcyza, zanim będzie za późno?

Czytaj także:
Czy twój szef tobą manipuluje? 5 sygnałów, że doświadczasz gaslightingu

Osobowość narcystyczna w twoim biurze

Cechy narcyza w środowisku, które premiuje asertywność i widoczność, mogą być odczytywane jako coś pozytywnego – przynajmniej na początku. Przekonanie o własnej wyjątkowości, potrzeba bycia w centrum uwagi, łatwość w narzucaniu swojego zdania grupie – to wszystko może przez pierwsze miesiące wyglądać jak silne przywództwo, a nawet prowadzić do awansu. Bardzo często w grę wchodzi umiejętna manipulacja faktami, mająca na celu umniejszenie kompetencjom innych członków zespołu i podkreślenie własnych. Narcyz ma do tego wyjątkowy talent. Dzięki swoim grom, sprawi, że jego współpracownicy wypadają przy nim blado.

Szef narcyz jest szczególnie trudny do obalenia. Władza daje mu dodatkowe narzędzia, aby nikt nie ośmielił się go zakwestionować. Kontroluje zasoby, awanse i opinię publiczną pracowników tak, aby zawsze mieć na nich haka. Może sprawiać wrażenie twojego sprzymierzeńca, gdy rozmawiacie w cztery oczy, a potem niespodziewanie uderzyć, aby podkreślić swoją wyższość i podważyć twoje kompetencje w oczach innych. Żywi się cudzą niepewnością, a gaslighting to jego ulubiona broń.

Różnica między narcyzem a pewnym siebie pracownikiem ujawnia się zwykle w momencie, gdy ktoś inny zaczyna odnosić sukcesy porównywalne z jego własnymi. Narcyz w pracy nie potrafi cieszyć się cudzym sukcesem. Zamiast tego pojawia się niezdrowa rywalizacja, umniejszanie cudzych osiągnięć albo demonstracyjne ignorowanie osoby, która pozwoliła sobie zabłysnąć.

Dwa oblicza: jawny i ukryty narcyz w biurze

Nie każdy narcyz w pracy wygląda tak samo. Klasyczny, jawny wariant jest głośny, pewny siebie, lubi być w centrum uwagi i otwarcie zabiega o poklask. Ten typ łatwiej rozpoznać, bo jego potrzeba podziwu widoczna jest gołym okiem.

Ukryty narcyz działa subtelnie. Zamiast chwalić się sukcesami, udaje skromnego i niedocenionego. Gra rolę męczennika poświęcającego się dla zespołu aby zdobyć względy. Może licytować się z tobą na nietypowych polach. Gdy tobie jest trudno, jemu jest trudniej. Gdy ty jesteś zmęczony, on jest już na skraju wyczerpania. Mimo to jest równie wrażliwy na krytykę i równie skłonny do urazy, gdy ktoś inny zbiera pochwały, które w jego przekonaniu należały się jemu.

To też ciekawe:
Jak zostałam bezrobotną rozwódką, z dzieckiem i brakiem pomysłu na siebie

Cechy narcyza w pracy

• Potrzeba podziwu – chce być zauważony, chwalony i doceniany przez przełożonych oraz współpracowników.
• Przypisywanie sobie cudzych zasług – może przedstawiać sukces zespołu jako własny.
• Brak przyjmowania krytyki – nawet konstruktywną uwagę odbiera jako atak lub podważanie swojej pozycji.
• Poczucie wyższości – uważa się za bardziej kompetentnego, inteligentnego lub wartościowego od innych i równocześnie potrafi robić wrażenie skromnego.
• Rywalizacja za wszelką cenę – może traktować współpracowników jak konkurencję zamiast partnerów.
• Manipulowanie innymi – wykorzystuje pochlebstwa, presję, wzbudzanie poczucia winy i inne techniki, aby osiągnąć swoje cele.
• Brak empatii – cechuje go niewielkie zainteresowanie potrzebami, emocjami lub problemami współpracowników, chyba akurat potrzebuje pokazać się z dobrej strony.
• Obwinianie innych za błędy – niechętnie przyznaje się do własnych pomyłek i szuka winnych.
• Potrzeba kontroli – chce mieć wpływ na decyzje, projekty i sposób pracy innych osób.
• Dbanie o wizerunek – bardzo zależy mu na tym, jak jest postrzegany przez szefa i otoczenie.
• Faworyzowanie osób, które go podziwiają – może być szczególnie miły wobec osób, które wzmacniają jego poczucie własnej wartości.
• Dewaluowanie innych – może umniejszać osiągnięcia współpracowników, aby samemu wypaść lepiej.
• Podwójne standardy – oczekuje od innych przestrzegania zasad, których sam nie przestrzega.
• Wykorzystywanie innych do własnych celów – relacje zawodowe mogą traktować przede wszystkim instrumentalnie.
• Silna negatywna reakcja na utratę statusu – źle znosi sytuacje, w których ktoś inny zostaje pochwalony, awansowany lub uznany za lepszego.