Dlaczego wypadają ci włosy i ciągle jesteś zmęczona? Winna niska ferrytyna

Robisz morfologię, wyniki wychodzą w normie, lekarz mówi, że wszystko gra. A ty ledwo wstajesz rano, włosy zostają na szczotce garściami, a wejście po schodach kończy się zadyszką. Brzmi znajomo?

Co w artykule:

• Ferrytyna to białko magazynujące żelazo – pokazuje realne zapasy tego pierwiastka w organizmie.
• Może być niska nawet wtedy, gdy morfologia i hemoglobina są prawidłowe.
• Objawy niskiej ferrytyny to m.in. przewlekłe zmęczenie, wypadanie włosów i łamliwe paznokcie.
• Normy laboratoryjne są bardzo szerokie, więc „w normie” nie zawsze znaczy „optymalnie”.
• Kobiety są szczególnie narażone na niedobór przez comiesięczną utratę krwi.
• Ferrytyna jest białkiem ostrej fazy, dlatego bada się ją razem z CRP.

Ferrytyna – co to jest?

Ferrytyna to białko, które magazynuje żelazo w organizmie – głównie w wątrobie, szpiku kostnym i śledzionie. Najprościej wyobrazić ją sobie jako magazyn. Badanie żelaza we krwi pokazuje, ile masz go obecnie w użyciu, a poziom ferrytyny mówi, ile zostało w rezerwie. I to właśnie ta druga informacja jest znacznie bardziej wartościowa.

Dlaczego? Bo organizm broni się przed niedoborem w określonej kolejności. Najpierw sięga po rezerwy – i wtedy spada ferrytyna, podczas gdy hemoglobina i morfologia wciąż wyglądają dobrze. Dopiero gdy magazyn się wyczerpie, pojawia się anemia, czyli niedokrwistość z niską hemoglobiną.

Niedobór żelaza bez anemii to etap przejściowy. Możesz w nim tkwić miesiącami, czując się coraz gorzej, a klasyczna morfologia niczego nie wykaże. Dlatego przy przewlekłym zmęczeniu bez wyraźnej przyczyny poproś lekarza o oznaczenie ferrytyny.

Objawy niskiej ferrytyny – co powinno cię zaniepokoić

Objawy niskiej ferrytyny są podstępne, bo narastają powoli i łatwo je przypisać innemu czynnikowi: stresowi, przepracowaniu, wiekowi albo „urodzie”. Na co zwrócić uwagę?

• Przewlekłe zmęczenie i brak energii – najczęstszy i zwykle pierwszy sygnał. Odpoczynek nie przynosi poprawy.
• Wypadanie włosów – często w postaci gwałtownego łysienia telogenowego, gdy włosy wypadają garściami przez kilka miesięcy.
• Bladość skóry – widoczna zwłaszcza na wewnętrznej stronie dolnej powieki.
• Łamliwe, kruche paznokcie z podłużnymi prążkami, czasem wklęsłe.
• Zajady w kącikach ust i sucha, pękająca skóra.
• Problemy z koncentracją i pamięcią – tak zwana mgła mózgowa.
• Zadyszka, kołatanie serca i zawroty głowy przy niewielkim wysiłku.
• Uczucie zimna i gorsza odporność.
• Zespół niespokojnych nóg – nieprzyjemny przymus poruszania nogami wieczorem.

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych objawów, to sygnał, żeby zrobić badania – zwłaszcza gdy masz obfite miesiączki, jesteś na diecie roślinnej albo intensywnie trenujesz.

Czytaj też:
Czym grozi nieleczona endometrioza?

Ferrytyna: normy u kobiet

Normy ferrytyny podawane przez laboratoria są bardzo szerokie – a to właśnie najbardziej myli pacjentki. Zakres tzw. normy to od 0 do 200 ng/ml. Formalnie więc wynik 12 ng/ml mieści się w normie i może nie wzbudzić podejrzeń. Problem w tym, że taki poziom ferratyny u kobiet oznacza wyraźny niedobór.

W praktyce klinicznej i trychologicznej przyjmuje się bardziej wymagające progi:
• Poniżej 15 ng/ml – wyraźny niedobór, zapasy żelaza są wyczerpane.
• Około 40–50 ng/ml – minimum, przy którym większość osób czuje się dobrze.
• Około 70 ng/ml – poziom często wskazywany jako niezbędny, by zahamować wypadanie włosów i wesprzeć ich odrost.

Podwyższona ferrytyna też nie jest powodem do radości, bo może wskazywać na stan zapalny, choroby wątroby czy hemochromatozę.
Jest jeszcze jedna pułapka, o której trzeba wiedzieć: ferrytyna jest białkiem ostrej fazy. To znaczy, że przy infekcji, stanie zapalnym czy chorobie autoimmunologicznej jej poziom potrafi wzrosnąć, maskując rzeczywisty niedobór. Dlatego badanie ferrytyny najlepiej wykonać razem z CRP (wskaźnikiem stanu zapalnego) oraz morfologią – dopiero taki zestaw daje lekarzowi pełny obraz sytuacji.

To też ciekawe:
Czy można pić kawę podczas okresu?

FAQ: Ferrytyna – najczęstsze pytania

Co to jest ferrytyna?

To białko magazynujące żelazo w organizmie, głównie w wątrobie i szpiku kostnym. Jej poziom pokazuje realne zapasy żelaza, dlatego jest lepszym wskaźnikiem niedoboru niż samo żelazo we krwi.
Jakie są objawy niskiej ferrytyny?

Najczęściej przewlekłe zmęczenie, wypadanie włosów, bladość, łamliwe paznokcie, zajady, problemy z koncentracją, zadyszka, uczucie zimna oraz zespół niespokojnych nóg.
Jaka jest norma ferrytyny u kobiet?

Normy laboratoryjne są szerokie, zwykle od około 10 do 200 ng/ml. Funkcjonalnie za minimum dobrego samopoczucia przyjmuje się 40–50 ng/ml, a dla zahamowania wypadania włosów często wskazuje się poziom około 70 ng/ml.
Czy ferrytyna może być niska przy dobrej morfologii?

Tak i to bardzo częsta sytuacja. Organizm najpierw zużywa rezerwy żelaza, więc ferrytyna spada wcześniej niż hemoglobina. To stan niedoboru żelaza bez anemii.
Jak podnieść poziom ferrytyny?

Dietą bogatą w żelazo hemowe, łączeniem produktów roślinnych z witaminą C oraz zachowaniem odstępu od kawy, herbaty i nabiału. Przy wyraźnym niedoborze konieczna jest suplementacja żelazem dobrana przez lekarza.