fot. Ymyphoto / Pixabay
Krótkowzroczność to obecnie jedna z najczęściej występujących wad wzroku u dzieci i młodzieży. Wielu rodziców, którzy po raz pierwszy słyszą diagnozę, zastanawia się, czy wada może z czasem ustąpić samoistnie. Czy dziecko może „wyrosnąć” z krótkowzroczności tak, jak wyrasta z niektórych problemów wieku dziecięcego? Odpowiedź nie jest tak optymistyczna, jak chcieliby usłyszeć rodzice, jednak warto wiedzieć, że współczesna okulistyka dysponuje metodami, które mogą pomóc spowolnić rozwój wady
Czym jest krótkowzroczność i dlaczego pojawia się u dzieci?
Krótkowzroczność (miopia) to wada wzroku, w której dziecko dobrze widzi przedmioty znajdujące się blisko, natomiast obiekty położone dalej są niewyraźne i rozmazane. Najczęściej jej przyczyną jest nadmierne wydłużenie gałki ocznej. W efekcie promienie świetlne skupiają się przed siatkówką zamiast dokładnie na niej, co powoduje nieostre widzenie na odległość.
Na rozwój krótkowzroczności wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Ryzyko wystąpienia wady jest większe, jeśli jedno lub oboje rodziców również są krótkowzroczni. Znaczenie mają także codzienne nawyki, takie jak długotrwała praca wzrokowa z bliska czy niewystarczająca ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu.
Czy można „wyrosnąć” z krótkowzroczności?
Krótkowzroczność nie jest wadą, z której dziecko wyrasta wraz z wiekiem. Powodem jest to, że wada wynika ze zmian anatomicznych w budowie oka, przede wszystkim z wydłużenia gałki ocznej. Gdy oko staje się zbyt długie, nie wraca samoistnie do wcześniejszego kształtu. Oznacza to, że dziecko zazwyczaj nie „wyrasta” z krótkowzroczności, a wada pozostaje również w życiu dorosłym.
Może się jednak zdarzyć, że podczas kolejnych badań wada przez pewien czas nie będzie się pogłębiać. Takie sytuacje nie oznaczają zwykle całkowitego ustąpienia krótkowzroczności. Częściej są związane z naturalnymi różnicami pomiędzy pomiarami, zmianami w akomodacji oka lub stabilizacją wady. Dlatego zamiast liczyć na to, że dziecko wyrośnie z krótkowzroczności, warto skupić się na rozwiązanych spowalniających rozwój wady.
Jak rozwija się krótkowzroczność u dzieci?
Krótkowzroczność u dzieci najczęściej pojawia się między 6. a 12. rokiem życia. W tym okresie oko intensywnie się rozwija, dlatego wada może stosunkowo szybko postępować. Największe tempo progresji obserwuje się zwykle w wieku wczesnoszkolnym oraz w okresie dojrzewania. W tym czasie dziecko może potrzebować częstszej wymiany okularów lub aktualizacji korekcji. U wielu osób krótkowzroczność stabilizuje się pod koniec okresu dojrzewania lub we wczesnej dorosłości. Nie oznacza to jednak zniknięcia wady, lecz zatrzymanie jej dalszego pogłębiania.
Czy można spowolnić rozwój krótkowzroczności?
Choć nie da się sprawić, aby dziecko „wyrosło” z krótkowzroczności, istnieją działania, które mogą pomóc ograniczyć tempo jej rozwoju. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:
- Regularną aktywność na świeżym powietrzu – badania wskazują, że codzienne przebywanie na zewnątrz i korzystanie z naturalnego światła dziennego może zmniejszać ryzyko rozwoju krótkowzroczności oraz spowalniać jej postęp.
- Prawidłową higienę pracy wzrokowej – podczas czytania, odrabiania lekcji czy korzystania z urządzeń elektronicznych warto robić regularne przerwy. Pomocna może być zasada 20-20-20, czyli spojrzenie co 20 minut przez 20 sekund na obiekt oddalony o około 6 metrów.
- Metody kontroli krótkowzroczności zalecane przez okulistę – w zależności od wieku dziecka i stopnia zaawansowania wady specjalista może zaproponować rozwiązania przeznaczone do kontroli krótkowzroczności, takie jak specjalistyczne soczewki okularowe, wybrane rodzaje soczewek kontaktowych lub krople z atropiną stosowane pod nadzorem lekarza.
Jakie soczewki okularowe skutecznie spowolnią krótkowzroczność u dziecka?
W ostatnich latach coraz większą uwagę poświęca się rozwiązaniom, które nie tylko poprawiają ostrość widzenia, ale również wspierają kontrolę postępu krótkowzroczności. Jednym z nich są specjalistyczne okulary z soczewkami przeznaczone dla dzieci z rozwijającą się wadą wzroku. W przeciwieństwie do tradycyjnych okularów z soczewkami jednoogniskowymi ich zadaniem jest nie tylko zapewnienie wyraźnego widzenia, ale także wpływanie na sposób, w jaki światło dociera do siatkówki.
Przykładem takich soczewek okularowych są te wykorzystujące technologię D.I.M.S., znane pod nazwą MiYOSMART. Dziecko widzi przez nie wyraźnie tak jak przez zwykłe okulary, jednak ich konstrukcja została zaprojektowana w taki sposób, aby ograniczać dalsze pogłębianie się krótkowzroczności.
Badania pokazują, że regularne noszenie okularów z tego typu soczewkami znacząco spowalnia rozwój wady, średnio o ok. 60% w porównaniu do standardowych soczewek jednoogniskowych. Długoterminowe obserwacje pokazują również, że efekt ten utrzymuje się przez wiele lat stosowania. Warto jednak pamiętać, że ich dobór powinien zawsze odbywać się w porozumieniu ze specjalistą, a same soczewki D.I.M.S. dostępne są wyłącznie w certyfikowanych salonach optycznych.
Dlaczego kontrolowanie krótkowzroczności jest tak ważne?
Im wyższa krótkowzroczność, tym większe ryzyko wystąpienia niektórych chorób oczu w przyszłości. Do możliwych powikłań należą między innymi:
- odwarstwienie siatkówki,
- zmiany zwyrodnieniowe siatkówki,
- jaskra,
- zaćma.
Właśnie dlatego współczesne podejście do krótkowzroczności nie ogranicza się wyłącznie do doboru okularów i zapewnieniu wyraźniejszego widzenia. Coraz większy nacisk kładzie się na monitorowanie rozwoju wady i działania mające na celu ograniczenie jej progresji.
Soczewki okularowe MiYOSMART służą do korekcji i spowalniania progresji krótkowzroczności u dzieci. Producent: Hoya Holdings B.V. Podmiot prowadzący reklamę: Hoya Lens Poland sp. z o.o. To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.
Bibliografia:
- Lam CSY, Tang WC, Tse DY, et al. Defocus Incorporated Multiple Segments (DIMS) spectacle lenses slow myopia progression: a 2-year randomised clinical trial. Br J Ophthalmol. 2020;104(3):363-8. DOI: 10.1136/bjophthalmol-2018-313739.
