|
Pół wieku antykoncepcji w pigułce
Kiedy w latach 50. XX wieku amerykański biolog Gregory Pincus uzyskał sztuczny progesteron, nie zdawał sobie sprawy, że jego wynalazek – pigułka Enovid 10 – nie tylko na zawsze zrewolucjonizuje antykoncepcję, ale także wyzwoli kobiecą seksualność
 Ta pierwsza pigułka antykoncepcyjna została wypuszczona na rynek dokładnie 50 lat temu. Przez pół wieku wiele się zmieniło. Doustna antykoncepcja hormonalna jest dziś najpopularniejszą, najprostszą i najskuteczniejszą metodą zapobiegania niechcianej ciąży. Tak przynajmniej twierdzą lekarze. Seksuolodzy i feministki dodają, że jest też największą bronią przeciw męskiej dominacji, jaką kiedykolwiek miały kobiety. Pigułka zapewnia bowiem planowanie ciąży w dogodnym dla kobiety momencie, uniezależniając ją od męskiej dobrej woli użycia prezerwatywy. Kobieta wyzwolona z prokreacyjnego obowiązku i obawy „abym tylko nie zaszła” mogła wreszcie zacząć się upominać o swoje prawa w łóżku. Ale zacznijmy od początku
Krokodyle łajno i jelito owcy
Ci, którzy twierdzą, że antykoncepcja to szatański znak naszych czasów i symptom zepsucia moralnego, są w błędzie. Sposoby na zapobieganie ciąży znali już starożytni. Najskuteczniejsze było ponoć krokodyle łajno (strach pomyśleć, co się z nim robiło). Wierzono również, że ciąży można zapobiec poprzez „uniesienie” macicy – niesforny organ zaganiano więc od góry różnymi sposobami, m.in. smarując pachwiny cuchnącym mazidłem lub wąchając zioła, które miały ciągnąć go w górę.
Od niepamiętnych czasów stosowano też prezerwatywy. Służyły za nie rybie pęcherze i owcze jelita, które przed współżyciem należało moczyć w wodzie z solą, następnie obsypać siarką, wypłukać i suszyć na słońcu, a na koniec przywiązać do bioder sznurkiem (produkcję prezerwatyw z użyciem kauczuku rozpoczęto dopiero w latach 30. XX wieku).
Metody dla prostytutek
Sposoby naturalne, czyli m.in. osławiona metoda kalendarzykowa, która dziś trąci zaściankowością, to już wynalazek stosunkowo młody. Sposoby rozpoznawania dni płodnych, a przez to możliwość umyślnego unikania współżycia w tym czasie, ginekolodzy Hermann Knaus i Kiusako Ogino opracowali dopiero niespełna 100 lat temu. Wywołało to wówczas skandal. Wola Boża miała dominować nad małżeńską sypialnią i stosowanie jakiejkolwiek antykoncepcji w kontaktach z żoną było zakazane prawem. Powoli zaczęto ją jednak wprowadzać do burdeli – przywilej stosowania prezerwatyw, wkładek i kalendarzyka otrzymały prostytutki. I to bynajmniej nie z troski o losy ich kariery, którą mogłaby przerwać niechciana ciąża, ale aby zachować czystość nazwisk szanujących się rodzin, którym nieślubne dzieci mogłyby zepsuć reputację. O chorobach wenerycznych, ma się rozumieć, nikt wówczas nie myślał.
Cudowne lata 60.
Rewolucja nadeszła w 1960 roku. Nie od razu pigułkę jednak przyjęto z entuzjazmem. Tabletce pomógł nieco raport Kinsleya, który ukazał światu, że kobiety też mają swoje potrzeby seksualne. Potem poszło już gładko – rewolucja studentów w maju 1968 roku oraz hippisowskie hasła wolnej miłości sprawiły, że machina zmian w kwestii seksualności nie mogła się już zatrzymać. Polska, o dziwo, antykoncepcji wówczas wcale nie zwalczała. Przeciwnie. Władysław Gomułka, stroskany powojennym boomem demograficznym, którego owocom trzeba było dać chleb, pracę i dach nad głową, powołał w latach 60. Towarzystwo Świadomego Macierzyństwa. Rozpoczęto też produkcję Globulki Z. Farmaceutyk ten reklamowano enigmatycznym hasłem „Globulka Z zapobiega”. Nie mówiono jednak czemu, a złośliwi dodawali, że owszem, zapobiega, ale „Z” oznacza, że tylko stosowana wraz z prezerwatywą.
Sto lat, sto lat
Dziś mamy już pewność – pigułka działa. Co więcej, jej skład zmodyfikowano do możliwie najmniejszej dawki hormonów, przez co ograniczono jej skutki uboczne. Swego czasu straszono, że powoduje ślepotę czy zanik popędu seksualnego. Do dziś wielu twierdzi, że powoduje bezpłodność. Lekarze jednak uspokajają – dla zdrowej kobiety dobrze stosowana pigułka jest bezpieczna. Obecnie odchodzi się od modeli 21 tabletek branych z siedmiodniową przerwą. Najnowsze formy antykoncepcji to tzw. 24+4, przy czym cztery ostatnie pigułki nie zawierają hormonów, ale brak przerwy w przyjmowaniu tabletek zmniejsza ryzyko pomylenia dnia, w którym powinno się rozpocząć nowe opakowanie. Poza tym nowoczesna pigułka już nie tylko zapobiega. Teraz także leczy problemy skórne, zaburzenia hormonalne czy zespół napięcia przedmiesiączkowego, a także łagodzi skutki menopauzy.
Taka mała, a tyle potrafi. Winszujemy solenizantce półwiecza i życzymy ciągłego rozwoju.
Karolina Siudeja
|
